Müsadere, işlenen bir suçla ilgili devletin bir kişi veya kuruluşun mal varlığına el koyma işlemidir. Müsadere, bir yasal süreç sonucu gerçekleştirilir ve mülkiyet hakkının korunmasına yönelik bir tedbirdir. TCK 54-55. Maddelerde düzenlenmiştir. Bu makalede, müsadere işleminin ne olduğunu, müsadere sistemini, müsadere usulünü, müsadere kararını, müsadere cezasını, müsadere güvenlik tedbirlerini, müsadere amacını, müsadere işleminin nasıl yapıldığını ve müsadere kararının kaldırılması talebini detaylı bir şekilde ele alacağız.
MÜSADERE NEDİR ?
?Müsadere kurumu TCK’nın 54 ve 55. Maddelerinde düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemeler şu şekildedir. Müsadere kavramı “eşya müsaderesi” ve “kazanç müsaderesi” olmak üzere iki farklı şekilde ele alınmıştır.
Madde 54: “– (1) İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. Eşyanın üzerinde iyiniyetli üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş sınırlı ayni hakkın bulunması hâlinde müsadere kararı, bu hak saklı kalmak şartıyla verilir.
(2) Birinci fıkra kapsamına giren eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir surette imkansız kılınması halinde; bu eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir.
(3) Suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında, müsaderesine hükmedilmeyebilir.
(4) Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya, müsadere edilir.
(5) Bir şeyin sadece bazı kısımlarının müsaderesi gerektiğinde, tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı ayırmak olanaklı ise, sadece bu kısmın müsaderesine karar verilir. (6) Birden fazla kişinin paydaş olduğu eşya ile ilgili olarak, sadece suça iştirak eden kişinin payının müsaderesine hükmolunur.”
Madde 55: “(1) Suçun işlenmesi ile elde edilen veya suçun konusunu oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların müsaderesine karar verilir. Bu fıkra hükmüne göre müsadere kararı verilebilmesi için maddi menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir.
(2) Müsadere konusu eşya veya maddi menfaatlere el konulamadığı veya bunların merciine teslim edilmediği hallerde, bunların karşılığını oluşturan değerlerin müsaderesine hükmedilir. (3) Bu madde kapsamına giren eşyanın müsadere edilebilmesi için, eşyayı sonradan iktisap eden kişinin 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun iyi niyetin korunmasına ilişkin hükümlerinden yararlanamıyor olması gerekir.”
MÜSADERE SİSTEMİ NEDİR ?
?Müsadere sistemi, mal varlığına el koyma işlemini yasal bir çerçevede yürütmek için oluşturulan bir sistemdir. Bu sistem, devletin müsadere işlemini yürütmesi için gerekli kurallar, prosedürler ve uygulamaları belirler. Müsadere işlemi, bir mahkeme kararı olmadan gerçekleştirilemez. Kanundaki düzenlemeler dikkate alındığında, suçun işlenmesinde kullanılan veya suç sonucu elde edilen eşyaya devletin el koyması eşya müsaderesi olarak tanımlanabilir. Suçun işlenmesi ile elde edilen veya suçun konusunu oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançlara devlet tarafından el konulması işlemi de kazanç müsaderesi sistemini oluşturur. Kanuna uygun olarak gerçekleştirilen bu el koyma işlemi yasalarda belirlenen koşulların oluşmasıyla yapılabilir.
MÜSADERE USULÜ NEDİR ?
?Müsadere usulü sayesinde suça bağlı olarak elde edilen eşyalar veya kazançlar artık devlet kontrolüne geçmiş olur. Müsadere usulü CMK 256 – 259. Maddeler arasında düzenlenmektedir.
Başvuru
Madde 256 – “(1) Müsadere kararı verilmesi gereken hâllerde, kamu davası açılmamış veya kamu davası açılmış olup da esasla beraber bir karar verilmemişse; karar verilmesi için, Cumhuriyet savcısı veya katılan, davayı görmeye yetkili mahkemeye başvurabilir.
(2) Kamu davası açılmış olup da iade edilmesi gereken eşya veya malvarlığı değerleri ile ilgili olarak esasla birlikte bir karar verilmemiş olması durumunda, mahkemece re’sen veya ilgililerin istemi üzerine bunların iadesine karar verilir.”
Duruşma ve karar
Madde 257 – “(1) 256'ncı maddeye göre verilmesi gereken kararlar, duruşmalı olarak verilir.
(2) Müsadere veya iade olunacak eşya veya diğer malvarlığı değerleri üzerinde hakkı olan kimseler de duruşmaya çağrılır. Bu kişiler, sanığın sahip olduğu hakları kullanabilirler.
(3) Çağrıya uymamaları, işlemin ertelenmesine neden olmaz ve hükmün verilmesini engellemez.”
Kanun yolu
Madde 258 – “(1) 256 ncı maddeye göre verilecek hükümlere karşı Cumhuriyet savcısı, katılan ve 257 nci maddede belirlenen kişiler için istinaf yolu açıktır. “
Suç konusu olmayan eşyanın müsaderesi
Madde 259 – “(1) Suç konusu olmayıp sadece müsadereye tâbi bulunan eşyanın müsaderesine sulh ceza hâkimi tarafından duruşma yapılmaksızın karar verilir.”
GENEL MÜSADERE NEDİR ?
?Ceza hukukumuzda genel müsadere yasaktır. Genel müsadere suç işleyen kişinin tüm malvarlığının devlete geçirilmesidir. Ancak genel müsadere sistemi ülkemizde uygulama alanı bulmamaktadır. Hukuk sistemimiz müsadere kavramını eşya müsaderesi ve kazanç müsaderesi olarak 2 şekilde düzenlemiştir.
MÜSADERE KARARI NEDİR ?
?Müsadere kararı, hukuki niteliği itibariyle bir güvenlik tedbiridir. Bu konuda verilen kararın eşya müsaderesi veya kazanç müsaderesi olup olmamasının bir önemi yoktur. Mahkeme her zaman müsadere konusunda karar verebilir. Mahkeme tarafından ayrıca bir mahkumiyet kararı verilmesine gerek yoktur. Mahkemeler sadece eşya veya kazanç müsaderesine karar verebilir.
GENEL MÜSADERE CEZASI NEDİR ?
?Genel müsadere suç işleyen kişinin tüm malvarlığının devlete geçirilmesidir. Ancak genel müsadere sistemi ülkemizde uygulama alanı bulmamaktadır. Hukuk sistemimiz müsadere kavramını eşya müsaderesi ve kazanç müsaderesi olarak 2 şekilde düzenlemiştir. Ceza hukukumuzda genel müsadere yasaktır.
MÜSADERE GÜVENLİK TEDBİRİ MİDİR ?
?Türk Ceza Hukukumuzda müsadere kurumu bir güvenlik tedbiri olarak düzenlenmiştir. Ceza kanunumuzda güvenlik tedbirleri, TCK’nın 53 – 60. Maddeleri arasında düzenlenmektedir. Esasen Türk Hukukunda güvenlik tedbirlerinin düzenlenmesinin amacı kişiyi topluma kazandırmak, cezalandırıcılığı bir nevi ıslah yöntemi gibi görerek cezasını bu şekilde infaz etmesini sağlamaktır. Bu bağlamda mahkemelerin vereceği güvenlik tedbirleri cezaya ek olarak veya cezadan bağımsız verilebilir. Müsadere sisteminin de güvenlik tedbiri olarak düzenlendiği de göz önüne alınırsa, mahkemelerin cezaya ek olarak müsadere güvenlik tedbirine hükmetmesi mümkünken cezadan bağımsız olarak da güvenlik tedbirine hükmetmesi mümkündür.
MÜSADERE SİSTEMİ AMACI
?Müsadere bir ceza değil güvenlik tedbiridir. Bu bağlamda bu sistemin getirilmesinin asıl amacı suçluları cezalandırmaktan ziyade topluma kazandırmaktır. Güvenlik tedbirleri hukukumuzda bu amaçla düzenleme alanı bulmuştur. Suç işleyen kişilerin cezalandırılması yerine ıslah edilerek topluma kazandırılmaları amaçlanmıştır.
MÜSADERE BİR CEZA MIDIR ?
?Kanunumuzda ve hukuk sistemimizde müsadere kurumu bir ceza değil, güvenlik tedbiri olarak düzenlenmiştir. Bu bağlamda mahkemelerin vereceği güvenlik tedbirleri cezaya ek olarak veya cezadan bağımsız verilebilir. Müsadere sisteminin de güvenlik tedbiri olarak düzenlendiği de göz önüne alınırsa, mahkemelerin cezaya ek olarak müsadere güvenlik tedbirine hükmetmesi mümkünken cezadan bağımsız olarak da güvenlik tedbirine hükmetmesi mümkündür.
MÜSADERE İŞLEMİ NASIL YAPILIR ?
?Müsadere işleminin nasıl yapılacağı konusu esasen müsadere işleminin usulünün nasıl olacağı konularını ilgilendirir. Bu bağlamda Müsadere usulü CMK 256 – 259. Maddeler arasında düzenlenmektedir.
Başvuru
Madde 256 – “(1) Müsadere kararı verilmesi gereken hâllerde, kamu davası açılmamış veya kamu davası açılmış olup da esasla beraber bir karar verilmemişse; karar verilmesi için, Cumhuriyet savcısı veya katılan, davayı görmeye yetkili mahkemeye başvurabilir.
(2) Kamu davası açılmış olup da iade edilmesi gereken eşya veya malvarlığı değerleri ile ilgili olarak esasla birlikte bir karar verilmemiş olması durumunda, mahkemece re’sen veya ilgililerin istemi üzerine bunların iadesine karar verilir.”
Duruşma ve karar
Madde 257 – “(1) 256 ncı maddeye göre verilmesi gereken kararlar, duruşmalı olarak verilir.
(2) Müsadere veya iade olunacak eşya veya diğer malvarlığı değerleri üzerinde hakkı olan kimseler de duruşmaya çağrılır. Bu kişiler, sanığın sahip olduğu hakları kullanabilirler.
(3) Çağrıya uymamaları, işlemin ertelenmesine neden olmaz ve hükmün verilmesini engellemez.”
Kanun yolu
Madde 258 – “(1) 256'ncı maddeye göre verilecek hükümlere karşı Cumhuriyet savcısı, katılan ve 257'nci maddede belirlenen kişiler için istinaf yolu açıktır. “
Suç konusu olmayan eşyanın müsaderesi
Madde 259 – “(1) Suç konusu olmayıp sadece müsadereye tâbi bulunan eşyanın müsaderesine sulh ceza hâkimi tarafından duruşma yapılmaksızın karar verilir.”
MÜSADERE KARARININ KALDIRILMASI TALEBİ
?Kişi hakkında verilen müsadere kararının kaldırılması talepli dilekçe kararı veren mahkemeye verilecektir. Bu bağlamda verilen müsadere kararı eğer ki eşyaya ilişkinse eşya üzerindeki müsadere kararının kaldırılması talepli dilekçe yazılmalıdır. Yine verilen müsadere kararı kazanç müsaderesine ilişkinse bu konuda yine kararın kaldırılması talebinde bulunulmalıdır.
SONUÇ
Müsadere sistemi, mal varlığına el koyma işlemini yasal bir çerçevede yürütmek için oluşturulan bir sistemdir. Bu sistem, devletin müsadere işlemini yürütmesi için gerekli kurallar, prosedürler ve uygulamaları belirler. Müsadere işlemi, bir mahkeme kararı olmadan gerçekleştirilemez. Bu kapsamda verilen müsadere kararı bir güvenlik tedbiridir. Türk hukukunda kazanç ve eşya müsaderesi olarak iki şekilde düzenlenmiştir. Müsadere usulüyle ilgili işlemlerin sağlıklı yürütülebilmesi için bir avukatla yürütülmesi önem arz etmektedir. Konu hakkında detaylı bilgi almak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.